Հայերէն Յիշատակարաններ

Հեղինակ

Բաժին

Թեմա

***

ՄԱՍՈՒՆՔ ԱՍՏՈՒԱԾԱՇՆՉԻ

Երեւան 194

Գրիչ` Առաքել

Վայր` Հաղբատ

ա

<252b> Ամենասուրբ Երրորդութեանն փառք յանսպառ յաւիտեանս, ամէն: Ամենայն դասք ընտրելոցս Քրիստոսի կոչեցելոց յառաքելական ընտրութիւնն ընկալան զիմաստս գիտութեան ի հոգւոյն Աստուծոյ, եւ եղեն քարոզք ճշմարտութեանն Բժ-անքն եւ Հ-ունքն ՃԻ-քն եւ Շ-իւքն, եւ երեք հազարքն, եւ հինգ հազարքն, եւ բնւրքն: Քանի նոցո աւանդեցաւ ուսուցանել զհաւատս բարեպաշտութեան, որով եւ վիճակեցան հասարակ աւետաբերք եւ համաքարոզք յընթանուրս տիեզերաց:

Ուստի եւ մեծն յառաքեալս Պաւղոս աստուածային անաւթն ընտրութեան. որ յերկինս եւ առաջի խորհրդական Երրորդութեանն ընկ[ալ] առ զմեծ շնորհս հոգւոյն սրբոյ, ուստի լուաւ բանս անճառս եւ անհասականս <253a> եւ փռեալ ընդարձակեաց եկեղեցւոյ զբանն ճշմարտութեան եւ ի շնորհս որդեգրութեան աւազանիա լեզուս նորս ստացեալ բերան Քրիստոսի, եղեալ իբրեւ թէ ինքն Պաւղոս ընդ ամենայն ումեք խաւսի, եւ զբաժակ փրկութեան անապական այգւոյն, ի սրտին ամբարեալշտեմարանս անտուստ մատռու[ա]կեալ ելից զամենայն տիեզերս: Եւ չորեքտասամբք թղթովքս ի չորսեան կող[մ]անս երկրի, հնչեաց զբանն կենաց, որ է գանձ անկողոպտելի, եւ տեւէ մինչեւ ի գալուստն Քրիստոսի:

Վասն որոյ եւ այսր շահաւետ գանձու ցանկացող եղեալ Յունան քահանայ, սպասաւ[որ] տէցունեան խորհրդոյն, ստացաւ զսա յիշատակ անջնջելի առաջի Աստուծոյ, եւ խնդրե յամենեցունց, որ յետ իւր առ ոյ ոք եւ իցէ սա, հանապազ յիշեսցէ ի Քրիստոս <253b> յոյսն ամենեցուն:

Եւ ես Յունան նուաստ քահանայ աղաչեմ զամենսեան. ոյք ընթեռնոյք եւ լուսաւորիք ի սուրբ պատուիրան[ա]ցս Քրիստոսի, եւ եթէ ընդաւրինակէք, յիշել աղաչեմ յաղաւթս, եւ թողութիւն հայցել ի Քրիստոսէ յանցանաց իմոց, եւ ծնաւղաց, եւ եղբարց իմոց: Եթէ ի հասարակաց եկեղեցիս, եւ եթէ առանձինն առ եղբաւր ումեք իցէ սուրբ առաքեալս, յիշել աղաչեմ ի Քրիստոս` մեզ յիշելոցս, եւ ձեզ յիշողացդ ի հասարակացն յարութեան, ամէն։

Գրեցաւ խոշորագիր գրով գիրքս այս, ձեռամբ նուաստ եւ ամենամեղ քահանայի Առաքելոյ, ի սուրբ եւ ի հռչակաւոր ուխտս [Հաղբատ], ընդ հովանեաւ Սրբոյ Նշանիս եւ մաւրս լուսոյ Կաթողիկէի, <254a> յառաջնորդութեանն սուրբ հայրապետիս մերո տեառն Յոհանիսի, ի թուիս Հայոց ՈԾԶ (1207), ընդ որս եւ ես աղաչեմ մասնաւորել զիս սուրբ աղաւթից ձերոց, եւ Քրիստոս Աստուած հասարակաց ողորմեսցի, եւ ինքն եղիցի աւրհնեալ յաւիտեանս:

բ

Ի ստոյգ դիտողաց եւ յուղիղ աւրինակէ գրեցաւ թեպէտ եւ ես ախմախ էի, զի ոչ մտահաճութեամբ է ընտրեալ, այլ ի բազում աւրինակաց ընտրեալ եւ վկայել ի գիտ(ն)ականաց եկեղեցւոյ:

գ

Փառք սուրբ Երրորդութեանն յաւիտեանս յաւիտենից, ամէն: Կատարեցաւ սուրբ մատեանս ամենանուաստ եւ յետին կրաւնաւորի ձեռ <392a> ամբ Առաքելի\\ [անարժ]ան քահանային, խն\\\առ ի բարի յիշատակ ի \\\ ]հան[դերձելումն:

Զսուրբ Առաք[եալքս եւ] զԵսայիս ի մի ափի եղեալ\\\ աղաա[չ]եմք Յունան ստացաւղ, ե[ւ]ս սուտ[անուն]գրիչս, որք աւգտիք ի սմանէ մեզ ա[ն]մոռաց յիշել ի սուրբ յաղա[ւթ]ս ձե[ր], ընդ նմին եւ ծնողսն մեր\\\ եւ Աստուած զձեզ յիշե յիւրում գալստ[եանն ամէն]:

դ

<197> Զստացող սուրբ առաքելոյս զՅունան եւ զծնաւղսն իւր յիշեցէք ի Քրիստոս, որք ճարակէք յանմահական յաղբեւրէս: Ընդ նմին եւ զանպիտան գրիչս զԱռաքել, աղաչեմ ի Տէր:

ե

<225> ԶՅունան ստացաւղ գրոցս յիշեցէք ի Քրիստոս, եւ զանպիտան գրիչս աղաչեմ:

***

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

«Պատմութիւն հայ Տոմարծայի», էջ 601-602

Գրիչ` Կարապետ

Վայր` Ճիրակայ անապատ

Փառք… որ ետ կարողութիւն իմոյ տկարութեանս, ժամանել ի կատարումն սուրբ եւ աստուածախաւս աւետաբեր աւետեաց Աւետարանիս, որ քառավտակ գնացիւք զընդհանուրս ոռոգանելով պայծառացուցանէ զանձինս հաւատացելոց շնորհաւք Սուրբ Հոգւոյն: Եւ արդ գրեցաւ սա ի թվականիս մեր ՈԾԶ (1207) ի թագաւորութեանս Հայոց Մեծի Լեւովնի եւ բարեպաշտի, ի լեառնս Տարսովնի, յանապատիս Ճիրակայ, ընդ հովանեաւ սրբոյ Կարապետիս եւ այլ սրբոց, եւ հայրապետութեան … Յովհաննու Հայոց կաթողիկոսին, հրամանաւ եւ արդեամբք Վարդանայ կրաւնաւոր քահանայի, որ ստացաւ զսա յիշատակ իւր եւ ծնաւղաց իւրոց, եւ ազգականաց` կենդանեաց եւ ննջեցելոց \\\ իւրոց յաշխարհէ: Եւ գրեցաւ սա ձեռամբ Կարապետի մեղապարտի եւ խոշորագիծ գրչի, ի ծերութեան եւ ի տկարութեան ժամանակի` խաւարեալ աչաւք:

Եւ արդ աղաչեմ զամենեսեան, ոյք աւգտիք ի սուրբ մատենիս, յիշատակի արժանի առնել զստացաւղ սորա զՎարդան, եւ զտէր Բարսեղ քուերորդի նորա, եւ զամենայն տոհմայինս նոցա` զմեռեալս եւ կենդանիս, զի ողորմեսցի նոցա Քրիստոս Աստուած եւ ի հանդերձեալ գալստեանն իւրոյ թողցէ զյանցանս նոցա, ամէն: Ընդ նմին եկ զիս զտառապեալ գրչիս Կարապետ յիշեսջիք, եւ զամենայն վերոգրեալքս ի սմա: Եւ որ առատն է ի տուրս եւ աննախանձ ի հատուցումն Քրիստոս որդին Աստուծոյ ամենեցուն ողորմեսցի` յիշողացդ եւ յիշելոցս, եւ պարգեւեսցէ զարքայութիւնն իւր, եւ նմա փառք ընդ Հաւր եւ Հոգւոյն Սրբոյ եւ միշտ եւ յաւիտեանս, ամէն:

***

ԱՒԵՏԱՐԱՆ

Կոնիբիր, Ցուցակ Լոնդոնի, էջ 7

Գրիչ` Գրիգոր

[Ի թուականութեանս]Հայոց ՈԾԶ (1207), ի թագաւորութեան Լեվոնի Հայոց ի կաթողիկոսութեանն տեառն Յոհանիսի (գրեցաւ) սուրբ Աւետարան[ս]: Ստացաւ զսա պատուական քահանայն եւ սրբասնեալն Կոստանդին` ի յիշատակ իւր եւ ծնաւղաց իւրոց, եւ որդոց իւրոց` ի վաելումն, որ Տէր Աստուած վայելել տացէ, ամէն: Եւ զիս զբազմամեղս Գրի[գոր]ի\\\:

***

ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ ՎԱՐԴԱՆԱՅ ԵՂԻՇԷԻ

Երեւան 1888

<122b> [Գրեցաւ ի] թու[ին] ՈԾԶ (1207):